Burmistrzowie Mogilna – cz. 2

Burmistrzowie okresu staropolskiego. Z braku źródeł niemożliwym zdaje się ustalenie katalogu burmistrzów Mogilna sprawujących swoje urzędy w okresie staropolskim.

Burmistrzowie Mogilna – cz. 2

 

Z braku źródeł niemożliwym zdaje się ustalenie katalogu burmistrzów Mogilna sprawujących swoje urzędy w okresie staropolskim. Datą wyjściową do zapoczątkowania katalogu jest 17 maja 1398 r., czyli moment nadania Mogilnu praw miejskich przez króla Władysława Jagiełłę. Pojedyncze informacje pozwalają na ustalenie zaledwie dwóch burmistrzów, którymi byli: w roku 1414 Albert i tuż przed zajęciem Mogilna przez Prusaków w 1774 r. Piotr Kopydłowski

 

Według obowiązującego prawa miastem zarządzał burmistrz wraz z czteroosobową radą. Natomiast władzę sądową sprawował wójt, który do swej pomocy miał również czterech  ławników. Był on mianowany przez klasztor i posiadał wyższe uposażenie od burmistrza. Pierwszym znanym wójtem był wymieniony w 1413 r. Andrzej. W tymże roku złożył on swój urząd za odszkodowaniem po mediacjach w sprawie buntu. W rok później poznajemy skład ławy, czyli organu pomocniczego wójta, którą stanowili: Mikołaj Mucha, Piotr Szewc i Michał Krupka. Wcześniej wspomnianemu burmistrzowi Albertowi towarzyszyli rajcowie: Jakub Bar, Bartłomiej, Jan Szewc i Paweł Kapicza. Drugim znanym z imienia wójtem był wymieniony w 1732 r. Stanisław Majeski.

 

Ten stan rzeczy powoduje, iż musimy nadal wertować stare dokumenty i metrykalia, by trafić na ślady po włodarzach Mogilna. Jednym z takich śladów są gnieźnieńskie akta grodzkie i ziemskie, w których odnotowywano zdarzenia mające onegdaj miejsce w Mogilnie oraz bohaterów zapisanych na pożółkłym pergaminie. Otóż, pod rokiem 1584 odnajdujemy sławetnego Marcina kołodzieja, mieszczanina mogileńskiego. Miał on żonę Annę z Rogaczowskich, wdowę po Marcinie Małachowskim. Nazywanie Marcina sławetnym nastręcza nam przypuszczenie, iż sprawował on ważną funkcję w organach miasta lub organach cechu kołodziejskiego. Wkrótce, bo w 1588 r. w mieście pojawia się chirurg Maciej. Czy i jego możemy domniemywać w składzie władz miejskich? Mając na względzie braki źródłowe w katalogowaniu przedstawicieli najwyższych władz Mogilna w okresie staropolskim, sięgnę do listy – i tak skromnej – mieszczan, by choć tymi postaciami wypełnić katalog obywatelstwa miejskiego.

 

W tym miejscu przypomnieć wypada, że klasztor dla sprawowania kontroli nad miastem ustanowił urząd burgrabiego. Stanowisko to piastowały osoby szlachetnie urodzone i przeważnie rodzinnie powiązane z opatami mogileńskimi. Burgrabiowie obdarowani byli sporym uposażeniem, na które składało się również użytkowanie folwarku zwanego burgrabstwem. Pierwszą wzmiankę o tym urzędzie znajdujemy pod rokiem 1612.

 

Mieszkańcami Mogilna, poza rzemieślnikami, kupcami i rolnikami były także osoby uwolnione spod władzy pana. W 1641 r. takim wolnym mieszkańcem miasta był Grzegorz Przechera z Sucharzewa, którego z poddaństwa uwolnił Chryzostom Więckowski, syn Adama.

 

Tu również spotykamy szlachetnie urodzonych, którzy bądź to żyli z kapitałów i funkcji, bądź z dzierżaw klasztornych. Taką osobą był nobilitowany Józef Kępski, który zmarł w Mogilnie 28 czerwca 1736 r. W XVIII w. wykształciła się część miasta zwana Sołectwem Mogileńskim. Tutaj spotykamy Konstancję Szeligowską, która 9 lutego 1750 r. poślubiła w tutejszym kościele klasztornym łowczego drohickiego Józefa Ładę Grodzickiego. Zaś 16 listopada tegoż roku zmarł szlachetnie urodzony Antoni Grzywieński z sołectwa mogileńskiego. Warschauer podaje, że około 1750 r. pisarzem miejskim był Franciszek Śmiejkowski.

 

W cztery lata później ponownie spotykamy w Mogilnie małżonków Grodzickich, którym 1 kwietnia 1754 r. urodziła się córka Marianna Aleksandra. Rodzicami chrzestnymi dziecka byli: Hilary Strubiński komisarz opata i Marianna z Majkowskich Strubińska dzierżawcy dóbr opackich we Wszedniu. Ich kolejne dziecko urodziło się w Sołectwie Mogilno w roku następnym – 1755. Była to Katarzyna Sonia, która na świat przyszła 20 kwietnia. Jej rodzicami chrzestnymi byli: Felicjan Strubiński z Wszednia, zapewne syn Hilarego i Elżbieta Rakowska, żona Wawrzyńca ekonoma ze Świerkówca.

 

Ze Sołectwem Mogilno spotykamy się po raz kolejny w księgach metrykalnych podczas narodzin 22 września 1754 r. Franciszka, syna Pawła i Marianny Szeligowskich. Również w tym przypadku spotykamy, jako rodziców chrzestnych okoliczną szlachtę: Macieja Krzymuckiego dzierżawcę folwarku Szczeglin i Wiktorię Tymińską z wsi klasztornej Chabsko. Innymi mieszkańcami Mogilna odnotowanymi w 1754 r. byli Augustyn Przybyłowski i Agnieszka Strzelecka. W 1758 r. spotykamy się z kolejnymi mieszczanami mogileńskimi, małżonkami Marcinem i Reginą Wojniczami, zaś w Sołectwie Mogilno nachodzimy Pawła i Mariannę Szeligowskich.

 

Wszystkie te osoby były szlacheckiego urodzenia. W 1765 r. mieszkańcami Mogilna była para wdowców, Wojciech Burski i Antonina Pigłowska, którzy 3 września zawarli związek małżeński w kościele klasztornym. Kolejnymi szlachetnie urodzonymi mieszkańcami Mogilna wymienianymi tutaj w latach 1767 - 1774 byli: Józef Ulatowski, Michał Jurkowski Maciej Miaskowski. Ten ostatni to zapewne krewny opata Kosińskiego. W 1777 r. posesorem wójtostwa mogileńskiego był Wojciech Miłodrowski. Te ogromne luki katalogowe wśród burmistrzów i wójtów mogileńskich z okresu staropolskiego zapewne już nigdy nie zostanie wypełniona. Ten, w ogromnej części   anonimowy poczet staropolski zamyka burmistrz Piotr Kopydłowski, który swój urząd sprawował jeszcze przez kilkanaście miesięcy po zajęciu Mogilna przez zaborcę pruskiego.

CDN

 

Komentarze

Dodaj komentarz

Dodaj nowy komentarz

E-mail nie będzie udostępniany publicznie.
Komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów. Dodanie komentarza jest jednoznaczne z akceptacją Regulaminu.