Rok 2020 w gminie Mogilno – Rokiem Kurta Lewina

Mogileńscy Radni Uchwałą nr XIV/145/19 z dnia 18 grudnia 2019 r. ustanowili rok 2020 w gminie Mogilno – Rokiem Kurta Lewina. W 2020 r. przypada 130. rocznica urodzin Kurta Lewina, jednego z najbardziej znanych psychologów na świecie, pioniera psychologii społecznej.

Kurt  Lewin  (  1890 -  1947  )

Wybitny  psycholog.

         Kurt  Lewin,  psycholog  amerykański  pochodzenia żydowskiego .  Urodził  się  9 września  1890 r. w  Mogilnie – Germanica.  ( Jak podaje   Encyklopedia  Brytanica). W  rzeczywistości  wiadomo,  że  Ziemia  Mogileńska  była  częścią  Prus  w  Prowincji  Poznańskiej.  Po  interwencji  mogilnianina Stanisława  Majcherkiewicza,  wydawcy  internetowej  Encyklopedii  Brytanica  zaktualizują owe dane.) 

Ojciec  Kurta  Lewina,  Leopold  był  właścicielem  ziemskim,  zajmującym  się  kupiectwem.  Matka - Rechia   z  domu  Engel  urodzona  w  Berlinie,  została  zamordowana  w  Oświęcimiu.  Kurt  był  drugim  spośród  pięciorga  dzieci.  Dokładnie  trudno  ustalić,  w  której  części  Mogilna,  w  okresie  dzieciństwa  zamieszkiwał. Wiadomym  jest, że  gmina  żydowska powstała w 1855 – 1939  ,  której  centrum  stanowiła  synagoga  (  Bethus  )  zbudowana  w  1870 r.  Owa  bożnica  mieściła  się  przy  dzisiejszej  ul.  Sądowej  13 (  naprzeciwko  dzisiejszego  sądu  ).  Jego  rodzice,  jak  i  dziadkowie  ze  strony  matki  i  ojca  byli  niemieckimi  Żydami,  w  domu  mówiło  się  tylko  po  niemiecku.  Przez  dwa  lata  Kurt  uczęszczał  do  miejscowego  chederu  (  żydowska  podstawowa  szkoła  religijna  ).  Następnie  kontynuował  naukę  w  Liceum  im.  Cesarza  Fryderyka  Wilhelma  w  Poznaniu  (  dziś  Liceum  im.  Marcina  Kasprzaka  ).  Zamieszkiwał  w  Poznaniu  na  stancji  do  roku  1905,  kiedy  to  rodzina  Lewinów  przeprowadziła  się  na  stałe  do  Charlottenburga,  dzisiejszej  dzielnicy  Berlina.  Później  pobierał  naukę  w  berlińskim  Liceum  im.  Cesarzowej  Wiktorii  Augusty,  kończąc  ją  w  1909 r.  otrzymaniem  dyplomu  maturalnego.  W  tym  samym  roku  rozpoczął  studia  wyższe,  kontynuując  je  do  1914 r.  Studiował  najpierw  przez  trzy  semestry  medycynę,  następnie  filozofię (  w  tym  jeden  semestr  we  Fryburgu  Bryzgowijskim )  i  Monachium.  Z  kolei  pozostałe  dziesięć  semestrów  studiował  w  Berlinie.

         Po  wybuchu  wojny  w  dniu  10  września  1914 r.  Lewin  zdał  egzamin   doktorski  z  zakresu  filozofii.  Miesiąc  później  zgłasza  się  na  ochotnika  do  wojska,  walcząc  na  froncie  francuskim  i  rosyjskim.  Mimo  wojny  Kurt  kontynuuje  pracę  naukowo – badawczą.  W  1917 r. publikuje  Zeitschrift  fur  angewandte  Psychology oraz artykuł Kriegslandschaft (  Krajobraz  wojenny  ). 

         W  lutym  1918 r.  bierze  ślub  polowy  z  dr  filozofii  Marią  Landsberg,  z  którą    miał  dwoje  dzieci :  syna  i  córkę.  Pół  roku  później  zostaje  ciężko  ranny  i  do  końca  1919 r.  przebywa  w  szpitalu  wojskowym,  po  czym  zostaje  zwolniony  ze  służby  wojskowej.  Podczas  pobytu  w  szpitalu  zaczął  przygotowywać  rozprawę  habilitacyjną  pt.  Der  Typus  der  Genetischen  Reihen  in  Physik,  organismischer  Biologie     und    Entwicklungsgeschichte  (  Typ  ciągów  genetycznych  w  fizyce,  biologii organizmu  i  biogenezie ).  Po  odbyciu  kolokwium  habilitacyjnego  w  dniu  2  marca  1921 został  zatrudniony  na  stanowisku  asystenta  w  Instytucie  Psychologii  Uniwersytetu  Berlińskiego,  pracując  w  nim  do  roku  1935.  W  roku  1927  uzyskał  nominację  na  stanowisko  profesora  kontraktowego  w  zakresie  filozofii  i  psychologii.  W  tym  samym  roku  otrzymał  rozwód,  by  rok  później  ożenić  się  z  Gertrudą  Weiss  z  domu  Sagan,  z  którą  również   miał  dwoje  dzieci :  syna  i  córkę.  Pierwsza  żona  Lewina  Maria  wyemigrowała  później                 z  dziećmi  do  Palestyny.  Lewin  odwiedził  ich  dwukrotnie  w  1934  i  1936 r.,  prowadząc  przy  okazji  pertraktacje  z  Uniwersytetem  Hebrajskim                     o  otrzymanie  tam  stanowiska  profesora  psychologii.  Starania  te  zakończyły  się niepowodzeniem  w  czym  niemały  udział  miała  niechętna  postawa  samego  Zygmunta  Freuda  (  1856 – 1939 ).

         W  roku  akademickim  1932 – 1933  pracował  Lewin  na  Uniwersytecie  Stanforda  w  Palo  Alto  w  Kalifornii.  W  drodze  powrotnej  ze  Stanów  Zjednoczonych,  prowadzącej  przez  Japonię  i  Rosję  dowiedział  się                 o  przejęciu  przez  Hitlera  władzy  w  Niemczech.  Robi  przerwę  w  podróży         i  na  tydzień  zatrzymuje  się  w  Moskwie.  Nawiązuje  kontakt  z  tamtejszymi  psychologami  (  A. R.  Łuria,  A. A. Smirnow  ),  którzy  namawiają  go  do  pozostania  w  Związku  Radzieckim,  bowiem  Lewin  darzył  komunistów  sympatią.  Ostatecznie  w  sierpniu  1933 r.  zdecydował  się  na  emigracje  do  Stanów  Zjednoczonych,  gdzie  na  mało  liczącym  się  w  psychologii  akademickiej  Uniwersytecie  Cornella  pracuje  w  Szkole  Gospodarstwa  Domowego  nad  nawykami  odżywiania  się  dzieci.  W  połowie  lipca  następnego  roku  przyjeżdza  na  parę  dni  do  Niemiec,  następnie  jedzie  do  Palestyny  i  wraca  do  Niemiec  by  załatwić  ostatecznie  sprawy  związane        z  emigracją.  W  połowie  września  jest  już  z  żoną  i  dziećmi  z  powrotem  w  Stanach  Zjednoczonych.

         Po  dwóch  latach  pobytu  na  Uniwersytecie  Cornella  Lewin  otrzymuje  propozycję  podjęcia  pracy   na  Uniwersytecie  w  Iowo  w  Stacji  Badawczej  Pomocy  Społecznej  dla  dzieci  na  stanowisku  profesora.  Pracuje  tutaj  do  1944 r.,  w  którym  przenosi  się  do  założonego  przez  siebie  Ośrodka  Badawczego  Dynamiki  Grupy  w  Massachusetts  Institute  of  Technology.  Obie  wymienione  placówki,  w  których  zaoferowano  Lewinowi  pracę  działały  poza  katedrami  psychologii,  jednak  prowadzono  w  nich – finansowane  przez  Fundację  Rockeffellera – badanie  nad  rozwojem  dziecka,  a  Lewin  miał  w  St.  Zjednoczonych  od  samego  początku  opinię  specjalisty  w  zakresie  psychologii  rozwojowej,  nie  zaś  teoretyka. 

         Wyjazd  Lewina  z  Niemiec  przypadł  dokładnie  w  środku  kariery  naukowej.  Mogło  się  wydawać,  że  praca  w  nowym  otoczeniu  oraz  słaba  znajomość  języka  angielskiego  będą  przeszkodą  w  dalszym  rozwoju  tej  kariery.  Przystosowanie  do  nowej  sytuacji  musiało  mu  jednak  przyjść  łatwo  skoro  w  przeciwieństwie  do  innych  emigrantów  z  roku  1933  publikuje  na  emigracji  wyłącznie  w  języku  angielskim.                                  Do  najważniejszych     jego    prac    należą  :  Vorsatz,   Wille    und    Bedurfnis     ( Postanowienie,  wola  i  potrzeba  ) – 1926 ;  Gesetz  und  Experiment  in  der  Psychologie  (  Zasada  i  doświadczenie  w  psychologii  ) – 1927 ;  Dynamic  Theory  of  Personality  (   Dynamiczna  teoria  osobowości  )  -  1935 ;  Principles  of  Topological  Psychology   (  Zasady  psychologii  topologicznej )  -  1936;  Field  Theory  in  Socjal  Sciences     (  Teoria  pola  w  naukach  społecznych ) -  1941 r.   Jego  prace  dopiero  niedawno  doczekały  się  zbiorowego  wydania  pod  redakcją  Karla  F.  Graumanna.  Ukazują  się  one  w  Niemczech  od  roku  1981  jako  Kurt  Lewin  Werkausgabe.

         Lewin  zmarł  nagle  14  lutego  1947  roku  w  Newtonville  w  stanie  Massachusetts,  przeżywszy  zaledwie 57  lat. I  choć  w  samych  St.  Zjednoczonych  pracował  stosunkowo  niedługo,  bo  14  lat,  jego  wpływ  na  rozwój  psychologii  amerykańskiej  i  światowej  był  znaczny.

-------------------------------------------------------------------------------------------------

Mieszkańcy  Mogilna  zapisani  w  dziejach  miasta,  noszący  to  samo  nazwisko :

  1. Itzig i Louis  Lewin -  w 17 stycznia 1890 r. sprzedali  kamienicę  stojącą  przy  Rynku  4,  kupcowi  Józefowi  Starkowi.
  2. Max  i  Leo  Lewin -  w  latach  1912 – 1913  byli  członkami  Komisji  do  Spraw  Szkolenia  i  Polityki  Socjalnej,  polskich  przedsiębiorców,
  3. Maks  Lewin.  W  1919 r. powstał  w  Mogilnie  miejski  samorząd  terytorialny,  na   którym  to  Żyd  Maks  Lewin  zgłosił  wniosek  o  sporządzenie  protokołu  z  posiedzeń  Rady,  także  w  języku  niemieckim.  Polscy  radni  odrzucili  ten wniosek  z  oburzeniem.
  4. Leopold  Lewin  -  pomiędzy  rokiem  1932 – 1934  zamieszkiwał  na                        dzisiejszej  na  ul. T.  Kościuszki  28.

BIBLIOGRAFIA

  1.  Ryszard  Stachowski,  Kurt  Lewin – wybitny psycholog [ w : ], Zrodziła  ich  Ziemia  Mogileńska,  red.  Czesław  Łuczka,  Poznań  1997,  s. 239 – 246.
  2. Wielka  Encyklopedia  Powszechna, T. VI,  Warszawa  1965,  s.  479.
  3. Norbert  Sillamy,  Słownik  Psychologii,  Katowice  1998,  s.  137
  4. Czesław  Łuczak,  Dzieje  Mogilna, Poznań  1998,  s.  83,  86,  119,  141 

                                         

     Kurt Lewin – nota

          Z ustaleń wynika, że Kurt Lewin urodził się 9 września 1890 r. w Mogilnie. Dom rodzinny Lewina  mieścił się przy Rynku 4 ( dzisiejszy adres ), dawniej Marktplatz  55. Budynek ten nabył w 1854 r. dziadek Kurta – Itzig Lewin ( kupiec), który był właścicielem do 1870 r. Następnie przekazał dom przy Rynku 4 synowi Leopoldowi ( Loisowi ) Lewinowi, który był posiadaczem do 17 stycznia 1890 r., poczym budynek z działką został sprzedany Józefowi Starkowi.

         Budynek znajduje się na parceli oznaczonej nr 678/ 100, która stanowiła całość i rozciągała się od rynku do jeziora mogileńskiego. Działka ma  aktualny nr 390/ 1 i 390/ 2. W chwili obecnej działki te są podzielone.

Komentarze

Dodaj komentarz

Dodaj nowy komentarz

E-mail nie będzie udostępniany publicznie.
Komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów. Dodanie komentarza jest jednoznaczne z akceptacją Regulaminu.